Het bijzondere Verhaal Van Gerard du Bruin

Gerard du Bruin is een afstmammeling van  Maria Gertrudis Delahaije geboren 14-6-1804 overleden 11-12-1879 als je de vrouwelijke lijn dan verder afgaat kom je bij Gerard du Bruin uit. 

Maria staat in boek 6b blz 142

Het gedicht is van zijn zus Frederika (Frida) du Bruin aan de zoon van Gerard du Bruin, die ook Gerard du Bruin heet.

Je vader was allang een statenloze
in ’t blijde uur, toen jij het leven zag
‘k Zie hem nog voor jouw wieg staan met zijn broze
gestalte, en ik zie de rode vlag.

Waarmee hij ver daarvoor vertrok naar Spanje
Hij was zachtmoedig, doch hij koos voor het front
der strijders tegen ’t moordend allemanje
Verslagen kwam hij terug, dubbel verwond …

Vermomd in jas en een dwaas herenpetje
Wie hielp een statenloze in die tijd?
Er kwam een nieuw vies woord, een smerig wetje:
’t BEVRIENDE staatshoofd en NEUTRALITEIT.

Dat woord sloeg klauwen uit: Vermeende vrinden
sloten dat vunze non-agressiepact
De laffe moordenaars zouden hem vinden
In ’41 is hij opgepakt.

En naar dat oord gebracht, waar geen verweer is,
Zijn magere hand gebald in macht’loosheid
Misschien wel door dezelfde louche smeris,
Die bleke burger vol gehoorzaamheid.

Je vader was geen vechter, geen gespierde,
Tegen het fascisme stelde hij zich te weer
Toen jij in ’45 vrijheid vierde,
Met al je vriendjes, was hij er niet meer

Gedicht over Spanjestrijder Gerard du Bruin Amsterdam 1912 – Neuengamme 1942

Gerard du Bruin

Gerard du Bruin (1912-1942), van vaderszijde van Joodse afkomst, was overtuigd communist. Daarom meldde hij zich in 1937 als vrijwilliger aan bij de Internationale Brigades om mee te vechten aan de Republikeinse zijde in de Spaanse Burgeroorlog (1936-1939). Toen Gerard in 1939 in Amsterdam door Riek de Raat werd geportretteerd, was de Spaanse burgeroorlog al gewonnen door dictator Francisco Franco. Gerard en Riek zouden snel daarna in een tweede oorlog verwikkeld raken.

Spanjestrijders
Georganiseerd door het Komintern, werden in november 1936 de eerste twee Internationale Brigades ingezet in Spanje. De wervingscentrale was gevestigd in Parijs. De werving zelf was in handen van nationale en lokale communistische partijen. In Nederland moesten de Spanjestrijders in spe toestemming vragen aan de CPN. Als iemand naar Spanje mocht vertrekken, dan kreeg deze een kaartje voor de trein naar Parijs en zo nodig geld voor een legitimatiebewijs.

XIde Brigade
In totaal hebben zo’n 35.000 man, waaronder 700 Nederlanders, deel uitgemaakt van de Internationale Brigades. De meeste Nederlanders, ingedeeld naar taalovereenkomst, vochten mee in het Duitstalige Edgar Andrébataljon of – zoals Gerard – in het Thälmannbataljon, beide onderdeel van de XIde Brigade.

Repatriëring
Gerard werd door zijn naasten beschreven als een jongen die zijn draai niet kon vinden. Misschien dat hij daarom naar Spanje vertrok. De International Brigades werden voornamelijk ingezet als stoottroepen en de verliezen waren groot. Gerard is uiteindelijk geestelijk ingestort en waarschijnlijk in 1938 gerepatrieerd.

Tweede Wereldoorlog
Zoals het lot van veel verdedigers van de Spaanse Republiek, geraakte Gerard van de ene oorlog in de andere. In Nederland ging hij in het verzet. In 1941 werd hij opgepakt en gedeporteerd naar kamp Neuengamme nabij Hamburg, waar op 19 november 1941 de eerste 270 (van de bijna 7000) Nederlanders arriveerden. Onder hen bevonden zich voornamelijk vroeg in de oorlog gearresteerde communisten. Minder dan een jaar later, op 11 juni 1942, werd Gerard in een geheime en experimentele gaskamer van het Benburg Euthanasie Centrum vermoord.

‘Een statenloze’
Je vader was allang een statenloze

in ‘t blijde uur, toen jij het leven zag

‘k Zie hem nog voor jouw wieg staan met zijn broze

gestalte, en ik zie de rode vlag.

Waarmee hij ver daarvoor vertrok naar Spanje

Hij was zachtmoedig, doch hij koos het front

der strijders tegen ‘t moordend allemanje.

Verslagen kwam hij terug, dubbel verwond ...

Zo luiden de eerste twee strofes van het gedicht ‘Een statenloze’, waarin Gerards zus Frida kort het levensverhaal van haar broer vertelt aan Gerards overlevende zoon Gerard du Bruin junior. De titel refereert aan het lot dat de Nederlandse Spanjestrijders trof bij thuiskomst. In Nederland werd hen het staatsburgerschap ontnomen, omdat zij hadden gediend in een vreemde krijgsmacht. De meesten van hen kregen de Nederlandse nationaliteit pas in de jaren zeventig weer terug. Sinds 2008 hebben de Spanjestrijders ook recht op de Spaanse nationaliteit.

Overlijden

Bron : Online-begraafplaatsen

Vernietigingsinstituut Bernburg, Olga-Benario-Straße 16/18, 06406 Bernburg

"Aktie 14 f 13" in KZ Neuengamme In de overlijdensregisters van het “Speciale Registratiebureau Neuengamme A” medio 1942 kunnen 295 mensen worden geïdentificeerd wier overlijden niet werd geregistreerd in de overlijdensregisters van de ziekenboeg. Het gaat om gevangenen die in het kader van “Aktie 14 f 13” naar de Landes-Heilund Pflegeanstalt Bernburg zijn getransporteerd en daar met gas zijn vermoord. Hun overlijden werd tussen begin juni en begin juli 1942 in grotendeels alfabetische volgorde geregistreerd. Voor zover bekend waren daaronder 45 Nederlanders. Er bestaat helaas geen historische transportlijst met de namen van degenen die getroffen zijn door Aktie 14f13 en die in Bernburg zijn vergast.

In de overlijdensakten van de vermoorde mensen werden doodsoorzaken vermeld die waren verzonnen om de moord te verhullen, die vanwege hun medische nauwkeurigheid aanzienlijk verschilden van de officiële doodsoorzaken van de gevangenen die op dat moment daadwerkelijk in het concentratiekamp Neuengamme stierven.

De meeste gevangenen uit die tijd zouden zijn gestorven aan “maag- en darmcatarre” of “hart- en vaatziekten”, terwijl de Bernburg-slachtoffers andere doodsoorzaken kregen. Mogelijk omdat de vervalste doodsoorzaken afkomstig waren van de ‘medici’ in Bernburg en niet van de SS-kamparts of de griffier op het station.

Ze kwamen aan uit Kz. Neuengamme met bussen met geblindeerde ramen, moesten zich in de keldergang uitkleden en werden daar naar de gaskamer geleid, vervolgens vergast, gecremeerd, en de as werd gedumpt in de rivier de Saale.